Spaarblog

De overheid heeft een campagne gestart om de verspilling van eten tegen te gaan, want met z’n allen gooien we gemiddeld een vijfde van ons eten weg. Een vijfde! Dat is een ongelofelijke hoeveelheid. Ik zal niet beweren dat er hier nooit iets wordt weggegooid, ik ontdek ook wel eens een vergeten bakje met onherkenbare inhoud achterin de koelkast. Maar normaal gaan onze restjes linea recta in de vriezer om te worden opgegeten op kliekjesavond, of te worden gebruikt in een ander gerecht.

Er zijn talloze tips op internet te vinden om verspilling van eten te voorkomen. Er is zelfs een hele site aan gewijd: Veronique stuurde me tijdje geleden de link www.lovefoodhatewaste.com. Het komt er meestal op neer dat je je maaltijden goed moet plannen, inclusief de kliekjes.

Ik heb een tip die je niet zo vaak tegenkomt op internet: plan je eten niet! Ik doe eens per week boodschappen, en als ik mijn lijstje maak plan ik maaltijden voor zes dagen. De zevende dag, vrijdag, laat ik leeg. Tijdens de week wordt er wel eens met de maaltijden geschoven of besluit ik in plaats van macaroni toch lasagne te maken. Dat schuiven met maaltijden gaat overigens zeer tegen de wens van de kinderen in, die willen liefst vandaag al weten wat we volgende week dinsdag gaan eten. Door het schuiven met maaltijden blijven er wel eens ingrediënten ongebruikt in de koelkast liggen. Op vrijdag ga ik met de overgebleven ingrediënten aan de slag, of we eten kliekjes. Een enkele keer kan ik geen maaltijd samenstellen van wat ik heb liggen. Dan moet ik alsnog naar de winkel. Maar meestal lukt het wel om met behulp van de voorraadkast een maaltijd in elkaar te knutselen.

Als je deze strategie toepast gooi je niet een vijfde van je eten weg maar koop je een zevende minder.

In het pand waar ik werk is geen kantine, en er zijn ook geen winkeltjes in de buurt. Ik neem dus altijd mijn eigen lunch mee en ik zorg voor een beker karnemelk of ik neem een kop thee. Soms warm ik een beetje soep op in de magnetron. Koffie en thee zetten we zelf in ons kantoortje, we hebben een waterkoker en een koffiezetapparaat.

Sinds kort werk ik tijdelijk ergens anders. Ik doe een opdracht voor een bedrijf dat binnenkort een nieuwe website lanceert. Hier zijn diverse koffieautomaten. Er moeten verse koffiebonen in en je kunt kiezen uit cappuccino, koffie verkeerd, espresso en nog een paar varianten. Bij elke koffieautomaat staat een grote schaal met vers fruit, je mag gewoon pakken waar je zin in hebt. Er is een kok die voor de lunch zorgt. De lunch is luxe: er is een saladebar, diverse broodjes, soep en de obligate kroketten en kaassoufflés. De meeste mensen gaan in de kantine lunchen, de kok wordt bejubeld en de prijs valt reuze mee: 2 euro per lunch.

De vrek in mij sloeg natuurlijk meteen aan het rekenen. Ik ga zes weken aan deze opdracht werken, vier dagen per week. Dat is 8 euro per week, 48 euro in zes weken. Hmmm. Het ziet er allemaal erg lekker uit, maar ja, mijn boterhammetjes en karnemelk kosten echt geen 2 euro per dag.

Een babbeltje met de kok bracht uitkomst. Koken voor iemand met een soja-allergie, daar waagt hij zich niet aan. Opgelucht haalde ik adem. Gelukkig. Ik hoef geen keuze te maken, ik blijf gewoon mijn eigen boterhammetjes meenemen. Dat scheelt een hoop geld, en ook een hoop calorieën. Want ondanks de salades en het fruit zie ik verdacht veel kroketten langskomen als ik mijn boterhammetjes zit te eten!

Voor mensen met tijd en zin, is er de mogelijkheid om gratis aan eten te komen. In Nederland zijn er kruiden- en moestuinen waar geregeld gratis mag worden geknipt of geplukt. Natuurlijk is er in het wild ook genoeg. Als je een beetje je best doet is er in parken, bossen en gewoon in gemeenteplantsoenen genoeg te vinden aan bessen, planten, vruchten en al wat de natuur te eten aanbiedt.

De weblog wateetons heeft sinds kort een heuse wildplukwijzer online gezet, waar wildpluklocaties op gevonden kunnen worden. Lezers mogen deze kaart zelf bijwerken. Wellicht biedt het een helpende hand bij het zoeken naar gratis pluklocaties in de buurt!

Elk jaar rond deze tijd denk ik weer ‘ik zou een extra vriezer moeten hebben’. Mijn moeder geeft me af en toe wat boontjes, een monstercourgette of een pompoen mee, de paprika’s zijn spotgoedkoop en soms kom je een waanzinnige aanbieding tegen, zoals sperziebonen voor 39 cent per kilo. Ik zou dan het liefst 20 kilo sperziebonen kopen: genoeg om de hele winter met ons gezin elke week van te kunnen eten.

Maar een vriezer is niet goedkoop, en een vriezer verbruikt behoorlijk wat elektriciteit. Ik zou ook kunnen gaan wecken. Eenmaal geweckte groente blijft jaren goed. Wat is goedkoper, vriezen of wecken?

Het goedkoopste tafelmodel vriezer kost ongeveer 100 euro. Dat is een nieuw en energiezuinig model die per jaar 179 kWh verbruikt. Een ouder model is vaak minder zuinig, ik ga voor mijn berekeningen dus uit van een gloednieuwe vriezer. Een kWh kost ongeveer 23 cent, zo’n vriezer verbruikt per jaar dus voor ruim 40 euro aan elektriciteit.

Een weckketel verbruikt veel stroom, 1800 watt. Maar een weckketel hoef je maar twee uur te laten draaien om 14 potten groente te wecken (incl. opwarmen), en korter voor fruit. Per keer verbruik je 3,6 kWh, oftewel voor ongeveer 82 cent aan elektriciteit.

Een weckketel en weckpotten kun je goed tweedehands kopen, voor 80 euro heb je een elektrische ketel en een flinke voorraad potten.

Als ik er van uit ga dat een vriezer tien jaar meegaat kost dat 100 euro voor de vriezer plus 400 euro aan elektriciteit, in totaal dus 500 euro.

Een weckketel kost 80 euro, daar komen nieuwe rubber ringen bij, pakweg voor 5 euro per jaar. Als je de weckketel tien keer per jaar laat draaien komt dat op 8,20 per jaar aan elektriciteit. Tien jaar wecken komt in totaal op 212 euro.

Niet alleen kost wecken minder dan de helft van vriezen, je kunt ook veel grotere hoeveelheden wecken dan in een vriezer passen. Wecken kost meer tijd dan invriezen, vooral doordat je de potten goed moet schoonmaken. Daar staat tegenover dat je niets hoeft te ontdooien en klaar te maken, de geweckte groente kan zo op tafel. Ik ga geen extra vriezer kopen, maar een weckketel!

We hebben het thuis opgegeven om het avondeten voor de hele week te plannen. Vanwege een variërend aantal eters en onregelmatige werktijden is dat lastig en vaak heb ik op zaterdagochtend, wanneer ik de weekboodschappen haal, gewoon zin geen om na te denken. De oplossing is dat we altijd aardappelen, rijst en pasta op voorraad hebben en ik haal gewoon een willekeurige baal groente en soms verse kruiden. De bladergewassen eten we eerst, de knollen en kool het laatst. Dat gaat prima en degene die kookt moet maar verzinnen wat er op tafel komt. Als we weten dat we het druk krijgen, wordt de dag van te voren wel wat voorbereidend werk gedaan. Met een grote voorraadkast waarin talloze gedroogde kruiden, specerijen, flessen olie, ketjap, sojasauzen en zaken als tomaten in blik standaard aanwezig zijn, valt er altijd wel iets te verzinnen. Oosterse ingrediënten, zoals salam- en limoenblad, gember en allerlei soorten pepers, zitten in de vriezer. We eten alles gedurende de week op en er gaat, ondanks dat er slechts een globale planning is, zelden groente de GFT bak in. Een paar zakken diepvriesgroente dienen als ‘back-up’. De bezetting aan tafel varieert bij ons van zo’n vier tot zes personen, waarvan twee kleine kinderen.We eten naar schatting zo’n vijf kilo groente per week en dat is best veel.

Is dat dan duur? Nee, zeker niet!

Ik loop van te voren de marktkraam af om te zien wat het goedkoopst is en dat zijn meestal gewoon de seizoensgroenten die niet van ver komen. Zo kun je rond deze tijd bijna gratis andijvie meenemen en in de winter kun je voor 90 cent een rode kool krijgen die soms zo groot is, dat je er twee dagen van kunt eten met een heel gezin. Sommige groenten, zoals postelein en raapstelen zijn relatief duur, maar die vinden we zo lekker dat ze het geld dubbel en dwars waard zijn.

Op zich is dit allemaal niets nieuws natuurlijk, vroeger was het zelfs heel normaal om met de seizoenen mee te eten. Toch verbaast het me hoe veel soorten groente volslagen onbekend zijn bij een hoop mensen. Regelmatig doet een mededeling over het gegeten avondmaal wenkbrauwen fronsen.

Mensen met een abonnement op een biologisch groentepakket kennen het verrassingssysteem al, maar ik kan sowieso iedereen aanraden om te werken met een grote voorraadkast en verse seizoensgroente. “aanbodgestuurd inkopen”, in plaats van “menugestuurd inkopen”, zou je dat kunnen noemen.

Kookboeken, zoals “Het nieuwe Haagse Kookboek” en “Lekker koken onder de 1.50″, hebben ook een groente- en/of fruitkalender. Het laatste boek is trouwens geheel naar de seizoenen ingedeeld. Veel vega-kookboeken, zoals ‘Vegetarisch op zijn best’ en ‘Eten van moeder aarde’ houden ook rekening met de seizoenen. Voor wie geen boeken heeft: deze kalender is heel uitgebreid.

Eet smakelijk en goedkoop!

Ik bak regelmatig zelf pizza’s, en naarmate ik meer ervaring heb smaken ze steeds beter. Het belangrijkste is dat je het deeg lekker lang laat rijzen, dan krijg je een luchtige en knapperige bodem. Pizza is ideaal om restjes groente in te verwerken. Als ik een paar sperziebonen overhoud of een handje doperwtjes gooi ik dat niet weg maar bewaar ik het in een zakje in de vriezer tot ik pizza ga maken.

Voor vier kleine pizza’s of twee grote heb je nodig:
3 grote mokken met bloem
1 mok met lauw water
2 theelepels droge gist
1 theelepeltje zout
een scheutje olijfolie

Kneed het deeg goed door en laat het een uurtje rijzen. Kneed het deeg dan weer en rol het met een deegroller uit. Bedek de pizzabodems met een theedoek en laat nog minstens een uur rijzen.

Voor de saus heb je nodig:
2 kleine blikjes tomatenpuree
scheutje water
eetlepel pizzakruiden of italiaanse kruiden
een ui, gesnipperd
eventueel wat restjes groente (sperzieboontjes, broccoli, soepgroente, maakt niet uit)

Verder heb je geraspte kaas nodig.

Pureer de tomatenpuree met wat water, de kruiden, ui en groenten met een staafmixer. De saus moet vrij dik blijven. Doe twee of drie eetlepels saus op de pizzabodem en smeer het een beetje uit. Strooi er geraspte kaas over en beleg de pizza eventueel nog met olijven, salami, ham in kleine stukjes, ananas, wat je maar in huis hebt.

Bak de pizza in het midden van de oven, ongeveer een half uurtje op 180 graden.

Koken op vakantie is bij ons altijd een uitdaging. In huisjes of stacaravans zijn vaak maar een paar gebutste en kromgetrokken pannen, geen scherpe messen en geen vriezer. Wij gaan nog extremer: we kamperen zonder elektriciteit en dan moet je je maaltijden zorgvuldig plannen. We halen eens per drie dagen boodschappen, de eerste dag kunnen we gekoelde producten zoals vlees en zuivel eten, de tweede en derde dag niet.

Ik maak vaak eenpansmaaltijden op vakantie, of pasta met een saus. Een paar succesrecepten die wij vaak maken op vakantie.

Pasta met groente en vis: Kneem verse groente zoals courgette, paprika, prei, ui en tomaat. Geen voorgesneden groente, want die kun je niet goed bewaren. Fruit de groente in een beetje olie met wat italiaanse kruiden, peper en zout. Voeg de pasta toe en een beetje water. Houd goed in de gaten of de pasta niet droogkookt, voeg zo nodig extra water toe. Als de pasta gaar is een blikje tonijn toevoegen.

Lauwe maaltijdsalade: kook krielaardappeltjes en een paar eieren. Meng de aardappeltjes met de hardgekookte eieren, stukjes tomaat, komkommer en slasaus.

Ratatouille: Stoof verse groente (bijv. courgette, tomaat, paprika, aubergine) met aardappeltjes in een pan met een klein laagje water. Op smaak brengen met provençaalse kruiden, peper en zout.

Nog meer suggesties:
• andijviestamppot met blokjes kaas en rookworst
• blik bruine bonen opwarmen met een blik maïs en een pot mexicaanse dipsaus, opeten met tortilla’s of nachochips
• macaroni met ui, champignons, tomatensaus en kaas.
• aardappels met een blik witte bonen, rookworst en gefruit uitje
• pannenkoeken (gebruik houdbare melk)

Toetjes zonder koelkast:
• fruit, vers of uit blik
• appelmoes
• zelf vla maken met custardpoeder (gebruik houdbare melk)
• griesmeelpap (ook met houdbare melk)

Voor een recept had ik gecondenseerde zoete melk nodig, uit een blikje. De prijs van die blikjes melk viel me erg tegen: 1,69 voor een klein blikje. Als je maar een paar eetlepels nodig hebt is het eigenlijk zonde van het geld, want wat moet je met de rest van het spul?

In de Tightwad Gazette had ik gelezen over de schier onmogelijke toepassingen van melkpoeder. Je zou er zelfs room mee kunnen maken en ook gecondenseerde melk. Ik had geen melkpoeder in huis, maar wel koffiemelkpoeder. Ik besloot de gok te wagen en ik mengde een paar eetlepels koffiemelkpoeder en twee theelepels suiker met een beetje heet water (goed roeren). Een uurtje in de koelkast en tadaaa…. het was een stroperig, romig goedje geworden en het smaakte precies zoals gecondenseerde melk uit een blikje. En het recept (bircher muesli) lukte prima.