Luxe
Dit is een gastlogje door Arthur, boekenliefhebber, consuminder- en meerderaar. Nieuwsgierig naar menselijk gedrag, inclusief dat van zichzelf.
Ik hou, net als de meeste anderen, ook van luxe en van consumeren. We hebben een auto, een mooi huis, voorzien van een fijne keuken, twee televisies, dolby surround set, twee computers en prachtige meubelen. In het weekend vaak eters, waarbij we maar al te graag een paar dure flessen wijn open rukken en we gaan regelmatig op vakantie of af en toe een dagje weg. Daar is niks mis mee en dat willen we graag zo houden.
Het verhaal van Ellen over het stel uit “Een dubbeltje op z’n kant”, dat meende “eigenlijk geen luxe” te hebben, terwijl ze paarden bezaten, een dure keuken en nog veel meer, klinkt de gemiddelde vrek hier misschien raar in de oren. Toch denk ik dat er heel veel mensen zijn die niet begrijpen in wat voor luxe positie wij ons begeven en ik zal de eerste zijn om toe te geven dat ik het soms ook wel eens vergeet.
Mijn oma had vroeger de gewoonte te gaan zitten zeuren als ik een tweede handje nootjes van tafel graaide of zei dat ik wel eens wat meer speelgoed mocht krijgen. Ze had het dan over de zware crisisjaren en de daar op volgende oorlog. We hadden het veel te goed en moesten ons dat goed realiseren. Ik kan haar gedeeltelijk gelijk geven. Het feit dat zij het slecht had, is voor mij geen reden om het er nu niet lekker van te nemen. Dat vond ik toen al en dat vind ik nog steeds. Maar dat onze luxe niet zo gewoon is als het lijkt, klopt wel.
Het is echt niet zo lang geleden dat mensen in Nederland zes dagen per week moesten werken en dat een overgroot deel van de populatie het iedere dag moest doen met slechts aardappelen en varkensreuzel. Het hele begrip “vakantie” is bij Jan Modaal pas een halve eeuw bekend. ‘Funshoppen’ of met de auto naar de supermarkt rijden vijfhonderd meter verder op nog korter. Een jaarlijkse vliegvakantie, waarbij je in een resort niets anders doet dan jezelf een week of twee helemaal vol vreten, is voor talloze Nederlanders tegenwoordig gewoon een normaal onderdeel van hun leven. Er zijn ook genoeg mensen die vervolgens dat aangevreten vet voor veertig euro per maand in een sportschool met plasmaschermen proberen weg te trappen op een traploper. Daar gaan ze dan al rokend in een lease-auto van veertig ruggen naar toe. Dat is verder een ieder zijn goed recht, maar ik denk dat vaak wordt vergeten wat een bijna onwaarschijnlijke luxepositie je moet hebben om dat te kunnen doen. Vraag een paar ouderen maar eens of ze zo’n levensstijl luxe vinden.
De wereld telt vandaag de dag talloze steden met monsterwijken, waar soms wel miljoenen mensen in gammele krotjes wonen. Die hebben vaak nog niet eens een behoorlijke WC om op te kunnen poepen. In verschillende grote steden heb ik zelf gezien hoe mensen met lepra of een “olifantenpoot” gewoon op straat zitten weg te rotten en zelfs dan nog niet te beroerd zijn om iets te doen om aan geld te komen. Ik hoorde hen niet zeuren over het feit dat ze weinig luxe hadden of de auto weg moesten doen. De aanblik van de uitzichtloze levens van die mensen vergeet ik niet snel. Net als bij het verhaal van mijn oma heeft het geen zin om bij iedere graai in een bak nootjes te gaan jammeren over de armoede van anderen, maar een beetje tevredenheid en zelfreflectie zou de gemiddelde Nederlander niet misstaan.
Bedenk dat luxe een heel rekbaar begrip is. Het is heus wel een luxe om niet 48 uur per week te hoeven werken en het is ook een luxe om elke dag vers en lekker te kunnen eten. Een kilo kip voor zes euro is gewoon bizar goedkoop als je bedenkt wat er allemaal gedaan moet worden om dat beest op je bord te krijgen. Denk daar maar eens over na. Een auto is geen eerste levensbehoefte en een grote TV mag misschien vanzelfsprekend zijn: het is nog steeds luxe.
Als ik weer eens vind dat ik het zwaar heb, bedenk ik vaak dat ik geluk heb dat ik niet twaalf uur per dag in een schoenenfabriek moet werken of met mijn blote voeten in rioolputten moet graven voor de kost. Die kost bestaat voor velen vooral uit rijst met wat flintertjes verlepte groenten of nog minder. Voor de gemiddelde Nederlander klinkt dat misschien onrealistisch, maar voor een heel groot deel van de wereldbevolking is dat volkomen normaal.
Weet wat luxe is en bedenk in welke situatie je je begeeft. Geniet er vooral van, maar vergeet niet wat je levensstijl eigenlijk kost.
8 juni, 2009 at 08:57
Zo luxe als jij, Arthur, leef ik niet. Mijn ouders hadden alleen de lagere school afgemaakt en dan nog de schippersschool, lagere school in 3 jaar tijd , van 8 uur tot half zes en nog les op zaterdagochtend.Funlessen waren er niet bij.
Mijn overgrootouders liepen nog in de trekschuit, vader aan het roer, moeder in het tuigje op de wal, met de kinderen er ook achter en ondertussen de breipennen onder de armen, hoe verzin je het, sokken breiend terwijl je de trekschuit voorttrekt.
Uiteraard aardappels met reuzel, geen fruit of hooguit zomerfruit, engelse ziekte vanwege gebrek aan buitenlucht (hebben mijn ouders ook nog gehad) en typhus vanwege af en toe in besmet rivierwater zwemmen( heeft mijn moeder gehad). Opgewarmde prakjes, en afgedragen kleren. Geen mogelijkheden tot geboorteregeling, dus elke ochtend de vuile luiers spoelen in een emmer van overboord uit de rivier getapt water (drinkwater was voor veel schippers erg duur).
Heel blij dat ik dat niet meer hoef te doen. Ik heb geen flatscreen, heb een tweedehands bouwval keuken, geen dolby set (oude geluidsboxen uit 70er jaren) en drink goedkopere wijn dan jij.
Maar mijn kinderen kunnen en gaan naar het VWO en daarna studeren. Dat was voor mij al niet mogelijk, dus de vooruitgang gaat nog steeds voort. Toch ervaren (net wat je opmerkt) mijn kinderen dat niet als luxe, iedereen heeft toch recht op studeren?
Voor mijn oudste was een rugoperatie mogelijk, zodat hij niet op 30 jarige leeftijd al invalide zou zijn, zonder sociale voorzieningen. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
8 juni, 2009 at 09:13
hear, hear!
8 juni, 2009 at 10:06
Ik kan alleen maar applaudiseren als ik dit blog lees. Er wordt inderdaad teveel ‘voor normaal’ aangenomen en te weinig genoten van het feit dat we inderdaad in een luxe positie leven. Denk alleen al aan de goede medische zorg hier. Als die er niet geweest was, had ik dit waarschijnlijk niet kunnen typen… Nee, ik tel net als Arthur mijn zegeningen ook als ik een stapje terug zou moeten doen.
8 juni, 2009 at 17:32
Goed stuk.
Kijk inderdaad om je heen en zie hoe goed je het hier hebt, zonder te denken…ik heb dit niet, ik heb dat niet. Kijk eens naar wat je wel hebt. Als ik in een ander land was geboren, waar de medische zorg minder is, kon ik dit nu allang niet meer schrijven, want die goede zorg redde mijn leven.
Zelf heb ik geen hoog inkomen, ik zit op het minimum, maar dankzij de wijze les van mijn oma, heb ik geen schulden. Want zij zei altijd: “geld wat je niet hebt, kan je niet uitgeven ook”.
Helaas is die les blij veel mensen niet gegeven.
Het punt is bij veel mensen, dat ze veel luxe willen ook als er geen geld is. En of dat nu om de buren te imponeren, of omdat ze vinden dat ze het “verdient” hebben, zoals de man van afgelopen donderdag in het tv programma. Het is gewoon stom om dat te doen.
Als je het geld heb, geniet er dan ook zoveel mogelijk van. Maar ook zonder geld kan je genieten en veel mensen zijn dat vergeten.
8 juni, 2009 at 18:24
Dus als ik jouw artikel mag geloven, leef ik sober…mm
8 juni, 2009 at 18:45
Toch een kritische noot (anders wordt het zo’n koekkoek eenzang). Het is natuurlijk wel zo dat jou kennelijk de gelegenheid is gegeven door werkzaamheden of door een hoog inkomen waarvan je die reizen kon betalen, dat je je horizon zo kon verbreden. Ik ken mensen van 50, 60 jaar, en al 15 jaar in de bijstand die in hun leven het land nauwelijks zijn uitgeweest. Als je wereldje heel klein is, heb je niet zoveel aan bovenstaande bespiegelingen…
8 juni, 2009 at 18:45
Ik denk dat we de theorie van Maslov zijn vergeten, zijn piramide heeft onderaan niet voor niets de meer fysieke behoeften geplaatst. Als je te eten hebt en een dak boven je hoofd, hoeft dat geen zalm met asperges en champagne en een kasteel te zijn. Maar vers en gezond eten kunnen aanschaffen, is geen luxe zoals jij zegt, maar een eerste levensbehoefte. Ten opzichte van de wereldbevolking of ten opzichte van onze medelanders enkele tientallen jaren geleden is het misschien ‘luxe’… maar volgens mij is het dat niet. Het blijft toch echt een levensbehoefte.
8 juni, 2009 at 18:46
Beste Arthur,
Ik citeer je:
“Weet wat luxe is en bedenk in welke situatie je je begeeft. Geniet er vooral van, maar vergeet niet wat je levensstijl eigenlijk kost.”
Hier snap ik niks van Arthur: het ontbreekt hier totaal aan bewustzijn.
Hoe kun je nu genieten van je luxe als je beseft wat die levensstijl je kost? Leg me dat eens uit.
Ik eet voornamelijk biologisch, dat doe ik heel bewust en dat kost me meer geld dan als ik voor de “bukmerken” zou gaan terwijl ik beslist geen dik salaris heb en alleenstaande moeder ben. Ik kook (al zeg ik het zelf) heel smakelijk, houdt van een lekker wijntje en andere goede dingen van het leven en tel mijn zegeningen. Veel dromen (ook een verre reis, groot feest geven, mooie kleding kopen) zijn al uitgekomen omdat ik simpelweg keuzes maak en spaar. Ik eet weinig vlees omdat ik dat als luxe beschouw in het besef wat er voor nodig is dat op mijn bord te krijgen. Ik geniet van heel veel luxe waaronder ook een berg gratis zaken: knuffelen met vrienden en kinderen, tijd nemen voor mijzelf, enz.
Ik heb het hier al eerder gezegd: ik kom uit een ouderwets gezin van 10 kinderen met (”oude”) ouders die de oorlog hebben meegemaakt, ik weet wat delen, sparen en geduld hebben is. Maar ik ben ook van het gebod: “Gij zult genieten.” En dat doe ik volop, en dat kan ik ook (spreek uit ervaring) als ik mijn laatste centen op zak heb. Nu voel ik in elk geval dat wát ik geniet uit mijn hart komt: fair-trade, biologisch of gratis. En ik geef graag spullen of eten weg. Delen is de grootste luxe denk ik; je hebt meer dan nodig. Delen is eigenlijk het allermooiste dat een mens kan doen. Wat zou de wereld er anders uitzien, en dat meen ik echt, als we allemaal zouden doen wat ik doe: delen, biologisch eten, minder vlees eten en veel knuffelen. Ik ga er gezellig mee door!
8 juni, 2009 at 19:31
@Juf Hetty
Hoe kun je nu genieten van je luxe als je beseft wat die levensstijl je kost? Leg me dat eens uit.
Eigenlijk geef je zelf het antwoord al
Soms kosten dingen meer dan alleen geld, en dat is waarschijnlijk de reden waarom jij fair trade of biologische spullen koopt.
Maar goed, in essentie gaat dit verhaal niet over het opentrekken van flessen wijn, of alleen materiele zaken. Het gaat over een beetje inzicht en nuance.
8 juni, 2009 at 20:35
Halleluja
8 juni, 2009 at 20:35
En dan mijn persoonlijke conclusie: we zijn er met zijn allen niet echt gelukkiger op geworden. Stress, weinig tijd (voor onze naasten), steeds weer meer willen hebben, jalouzie… Wat is nu het belang/geluk van een grote TV, een grote auto,merkkleding…
Voor mij is geld synoniem voor tijd hebben die je zelf kunt indelen en waarover geen bedrijf beschikt. Reizen (= wat anders dan vakantie vieren), persoonlijke ontwikkeling, ruimte voor vrijwilligerswerk etc.
Een beetje overdreven gesteld misschien, maar ik zie alle materiele rijkdom als de lokkertjes om ons leven vooral te vergooien aan oppervlakkigheid,weinig rust en tijd voor zelfreflectie, fysieke uitputting en een per saldo continue staat van ontevredenheid. Volgens mij noemen we dat verslaving……
9 juni, 2009 at 09:06
@Kees
Dat ben ik zeker met je eens ja. De meeste lol in je leven haal je volgens mij toch gewoon uit leuke dingen doen (hoeft niet duur te zijn, kan ook een stukje fietsen of wandelen betekenen) en een beetje socializen met familie en vrienden. Of inderdaad wat van de wereld zien.
Toch stond ik te trappelen van blijdschap toen ik na 15 jaar krap gewoond te hebben een woning met een grote huiskamer kreeg. En iedere keer als ik de kamer in loop geniet ik er weer van… Het vormt niet de basis van mijn geluk, maar als ik zou zeggen dat ik er niet op vooruit ben gegaan zou ik liegen.
9 juni, 2009 at 09:34
Maar Kees en Arthur, hoe zie je dan in dit licht het beleid van de regering om meer mensen aan het werk te krijgen? Volgens mij is dat idd gewoon om meer belastingopbrengsten binnen te krijgen en de verwachting dat mensen die meer verdienen ook meer consumeren. Op dit moment is onze stad bezig met een ambitieus project om binnen enkele decennia 70.000 woningen erbij te bouwen, en dat terwijl er enorm veel kantoorpanden al al meer dan 5 jaar leegstaan en tot woning verbouwd zouden kunnen worden. Als die woningen er zijn zullen ook de winkelcentra kunnen groeien en de scholen kunnen uitbreiden, is de verwachting.. groei, groei, groei..
Ik bedoel maar, je bent wel een minderheid als je denkt in termen van small is beautifull, less is more.
De hele Europese Unie is gebouwd op de groei gedachte. Bij nader inzien vind ik het niet zo vreemd dat mensen het voorbeeld van onze eigen regeringen achterna rennen. Hoewel, na donderdag je anders zou kunnen redeneren….
9 juni, 2009 at 17:33
Je hebt zelf een keuze of je wel of niet meer gaat werken/verdienen. Ik ben minder gaan werken juist om het vrijwilligerswerk te kunnen doen wat me zo aanspreekt. Daardoor verdien ik niet verschrikkelijk veel, maar voldoende om aan de basisvoorwaarden (en een beetje extra) te kunnen voldoen. Ik geniet immens van het onbetaalde werk wat ik doe en dat is belangrijker dan het consumeren wat veel mensen als blinde kippen doen.
9 juni, 2009 at 17:43
Wat ik nou zo fijn vind is om te lezen dat iedereen (Arthur + reageerders) klaarblijkelijk bezig is met zich bewuster te worden van ons consumentengedrag. Dat noem ik goed gezelschap!
Leuk voor jou Ellen, al deze mensen op “visite” bij je!
9 juni, 2009 at 18:44
@ Arthur,
Herkenbaar dat van de grotere woning. Zelf zat ik eerst in een kleine flat. Na meer dan 10 jaar daar gewoond te hebben, ben ik verhuist naar een andere woning. Ook een flat, maar veel groter.
Financieel ben ik duurder uit, kan daardoor veel minder op vakantie of uitgaan, maar ik voel me veel rijker. Woon hier nu ruim 6 jaar en geniet nog elke dag van deze woning.
Als je in een huis woont waar je op je plek zit, heb je minder nodig denk ik, om gelukkig te zijn. Tenminste zo is het in mijn geval wel.
10 juni, 2009 at 08:03
@ Konijn
Over het overheidsbeleid kunnen we boeken vol schrijven en wat daar mee mis is, kunnen we dikke boeken volschrijven.
Maar dat economische groei in vooral geld wordt uitgedrukt, is inderdaad wel apart. Economie gaat namelijk maar voor een deel over geld. Er bestaan ook wel andere analyses, maar ik denk dat duurzaamheid en welzijn wel wat meer aandacht mogen krijgen in een modernere economie.
In hoeverre geestelijke armoede in de westerse wereld is onderzocht weet ik niet, maar ik ben wel benieuwd of daar wat over bekend is. Gezien de enorme verkoop van antidepressiva zal die niet gering zijn…
10 juni, 2009 at 08:54
@Ineke, die keus heb je lang niet altijd, als je arbeidsongeschikt, te oud (boven de 45 krijg je vaak geen nieuwe baan meer, of je moet opwaarts promoveren binnen het bedrijf waar je werkt) laaggeschoold etc bent, heb je die keus niet.
Voor jezelf beginnen is lang niet altijd een succes, een groot deel van de starters haalt de 5 jaar niet.
Ik doe ook vrijwilligerswerk, altijd al gedaan, maar je kunt er niet van eten/huis/schoolkosten etc betalen.
En ja, ik zie nu ouderen die hun hele leven sober en met een laag inkomen hebben geleefd, in de financiele problemen komen, nu hun gezondheid afneemt. Luxere zorg (en dan bedoel ik vaker dan eens per week gedouched worden) kunnen ze niet betalen, de duurdere medicijnen worden door de verzekeraar niet vergoed.
Ik vind het leuk dat vele mensen vanuit allerlei verschillende posities meediscussieren. Wel vind ik het belangrijk dat we zicht blijven houden op dat een ander anders is en andere keuzes maakt. Daarvoor hoef je m.i niet perse naar verre landen te reizen, om je heen kijken is genoeg. Daarom volg ik wel de politiek, we leven niet op een eiland, als jij je niet met de politiek bemoeit, andersom doet die dat wel met jou!
Sorry als dit wat nuchter of zuur klinkt, ik ben nu eenmaal geen hosannah - type als het om geldzaken gaat. (heeft me ook wel vele problemen bespaard:-)))
10 juni, 2009 at 17:18
@ konijn. Het onderwerp ging over meer verdienen/werken wat sommige mensen als zaligmakend lijken te zien. Als je arbeidsongeschikt bent of geen baan hebt (of al heel weinig verdiend) heb je inderdaad die keuze niet maar daar ging het ook niet om. Het gaat om de mensen die zich drie slagen in de rondte werken om vooral maar veel te verdienen waar ze al die mooie ’spullen’ mee kunnen kopen. Daarbij uit het oog verliezend dat het daar helemaal niet om gaat.
Ik heb de behoefte niet aan dure of veel dingen of verre reizen. Ik heb een bewuste keuze gemaakt voor een laag inkomen om andere dingen te kunnen doen die me geen geld opleveren maar wel veel voldoening geven. Natuurlijk moet er brood op de plank komen maar naar mijn mening sluit het één het ander niet uit.
12 juni, 2009 at 20:50
Ik heb gemerkt/ontdekt dat heel veel consuminderaars (o.a. die van al de websites die ik volg en ikzelf) heel vaak hetzelfde profiel hebben: ze helpen heel vaak goede doelen of hebben over het algemeen een groot hart en staan veel meer open voor een multiculturele samenleving dan anderen die ik ken…Leve de consuminderaars! Zuinig is duidelijk niet hetzelfde als gierig!