Miskopen goedpraten
Roos Vonk heeft deze week een interessante column in Intermediair geschreven over zelfrechtvaardiging, of met een moeilijk woord cognitieve dissonantie. Cognitieve dissonantie is de onaangename toestand die ontstaat door tegenstrijdige gedachten, bijvoorbeeld je hebt net een dure TV gekocht en ziet hem ergens anders goedkoper. Je werkt het onbehaaglijke gevoel weg door te bedenken dat de winkel waar jij de TV hebt gekocht betere service biedt. Dat heet cognitieve dissonantie-reductie. Aan dit fenomeen is bijna geen ontkomen, iedereen heeft er wel eens last van. Maar dat wil niet zeggen dat je er niets aan kunt doen. Je kunt wel degelijk leren van de ervaring, en proberen cognitieve dissonantie te voorkomen en oprecht blij te zijn met een aankoop.
Een paar jaar geleden kocht ik veel kleding voor de kinderen ‘op de groei’. Alles tweedehands natuurlijk, de investering viel wel mee want ik betaalde gemiddeld 1,50 voor een shirt en drie euro voor een broek. Maar als een kind die broek het jaar erop vervolgens weigerde aan te trekken, of de broek net niet helemaal goed zat, hield ik mezelf voor dat ik alsnog goedkoper uit was met 3 tweedehands broeken dan met 1 nieuwe. Dat was vaak wel zo, maar soms ook niet. Zelfs spotgoedkope tweedehands kinderkleding is niet altijd een goede koop.
Hoe voorkom je dat je achteraf niet tevreden bent met een aankoop?
- Zorg dat je het gratis krijgt. Cognitieve dissonantie en gratis gaan nu eenmaal niet samen. Kinderkleding is gemakkelijk gratis te krijgen: kwestie van het opbouwen van een netwerk van geven en nemen. Het geven is daarbij belangrijker dan het nemen. Wij kennen in onze familie en vriendenkring hele doorgeefketens van kleding. Zo ziet mijn schoonzusje de afgedragen kleding van haar zoon nog steeds op verjaardagsfeestjes terug bij de zoontjes van mijn vriendin, en de mond van mijn tante viel laatst open toen ze mijn dochter in haar afgedankte ochtendjas zag.
- Kijk en vergelijk. Zorg dat je, voordat je iets gaat kopen, precies weet wat je wilt en wat het kost. Met de prijsvergelijkingssites is dat tegenwoordig een eitje. Zo kom je in ieder geval beslagen ten ijs. Laat je nooit, ik herhaal NOOIT, zomaar iets aansmeren in de winkel wat je niet van plan was te kopen.
- Wacht met de aankoop. Als je eenmaal weet wat je wilt kopen en waar je het wilt kopen: wacht nog een paar weken voordat je het daadwerkelijk aanschaft. Hiervoor moet je soms sterk in je schoenen staan, want verkopers kennen het fenomeen cognitieve dissonantie ook en worden er op getraind om de deal snel te sluiten (‘dit aanbod geldt alleen vandaag’, ‘dan moet u wel snel beslissen’). Snuffel nog een poosje rond, vraag eens naar ervaringen. Soms ontdek je toch nog ergens een aanbieding of prijsverlaging, en soms lukt het om het artikel tweedehands van iemand anders over te nemen.
- En een beetje laf, maar het werkt wel: denk er na de aankoop niet meer over na. Kijk niet naar vergelijkbare artikelen en prijzen.
19 februari, 2009 at 14:49
Je kunt ook proberen te leren van miskopen. Zo koop ik wel eens kleren die ik nooit draag. Sommige van die kleren waren duur. Ik heb hiervan geleerd te passen en alleen te kopen als ik helemaal tevreden ben. Bij twijfel koop ik niet (behalve als ik de les weer eens vergeet)
En (ander voorbeeld van Vonk) ik eet ook vlees. Niet biologisch, dus niet diervriendelijk. Ik heb hier de afweging gemaakt: prijs versus diervriendelijk. Mijn keuze is niet goed voor dierenwelzijn
Je kunt dus ook de gevolgen van je keuzes onder ogen zien. Niet proberen goed te praten (cognitieve dissonantie), maar gevolgen dragen en daar waar nodig/ mogelijk/ wenselijk, ervan leren.
19 februari, 2009 at 23:26
Dat was inderdaad weer een mooi artikel van Roos Vonk. Ik moest direct denken aan het biologische eten dat ik elke week in huis haal met de Odin-Extra tas: groente en fruit voor het hele gezin. Wel duurder ja. Maar ook: gezonder, denk ik. Toch heeft mijn passie voor koken die dit heeft opgeleverd (tjonge, wat zal ik nu met pastinaken?!) mijzelf verbaasd. Niks geen cognitieve dissonantie meer voor wat betreft prijs-gezond, dit is een nieuwe hobby geworden. Ik kook elke week een paar uurtjes met een lekker muziekje er bij, verzin tegenwoordig allerlei variaties, laat mijn gezin genieten (meestal) van wat ik maak, vries direct een voorraadje in wat handig is in mijn drukke bestaan en…o ja, het is ook wel gezond voor ons en onze omgeving om biologisch te eten.
Nog iets anders: Doe wel en zie niet om. Dus heb je een koopje dat een miskoop blijkt (zoals met de voorraad goedkope kinderkleding die de kinderen ineens niet meer aan willen): weggeven ruimt op, ook in je hart.
Ik heb al heel wat overbodigs uitgedeeld en gek zeg…mensen weten ook de weg naar mij te vinden als ze wat over hebben.
Dus gul leven, genieten van het leven al heb je weinig: dan ben je toch rijk zeg!
Tip om gratis uit te delen: een compliment. Een welgemeend compliment doet wonderen!
25 februari, 2009 at 11:05
Je kan er bij verkopers ook handig gebruik van maken: “Als die TV nou eens 10% goedkoper was, zou ik hem vandaag kopen. Zo niet, dan denk ik er nog even over na en kijk even wat ze bij de buren hebben.”